10.000 καταγγελίες σε 5 χρόνια: Η «Red Flag» που έρχεται για τη βία κατά γυναικών

Ένας αριθμός που δεν αφήνει περιθώριο για εφησυχασμό: 10.000 υποθέσεις βίας κατά γυναικών και ενδοοικογενειακής βίας καταγγέλθηκαν στην Κύπρο μέσα σε μόλις πέντε χρόνια. Από αυτές, σχεδόν 7.000 έφτασαν στα δικαστήρια. Και πίσω από τα στοιχεία, η Βουλή καταγράφει σοβαρά θεσμικά κενά.

Η απάντηση που προωθείται τώρα έχει όνομα: «Red Flag». Πρόκειται για πλατφόρμα πρόληψης και έγκαιρης προειδοποίησης, η οποία, σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης Κώστα Φυτιρή, αναμένεται να είναι έτοιμη στο τέλος του χρόνου.

Το ζήτημα χαρακτηρίστηκε «πάρα πολύ κρίσιμο». Ο υπουργός ανέφερε ότι προηγήθηκαν συναντήσεις με όλες τις οργανώσεις και επισκέψεις στο Σπίτι της Γυναίκας, ενώ η πλατφόρμα ετοιμάζεται με τη βοήθεια εθελοντή και συμβούλου τεχνολογίας.

Όμως τι ακριβώς θα σημαίνει στην πράξη;

Η «Red Flag» θα καταγράφει ένα ύποπτο περιστατικό ακόμη και όταν αυτό δεν αποτελεί, σε εκείνη τη φάση, ποινικό αδίκημα, αλλά μπορεί να προμηνύει εκδήλωση βίας. Η καταγραφή θα γίνεται συνοπτικά, με στοιχεία όπως η ταυτότητα των εμπλεκομένων, η φύση του περιστατικού και η υπηρεσία που το χειρίστηκε.

Και τότε έρχεται το κρίσιμο σημείο: αν καταχωρηθεί δεύτερο περιστατικό που αφορά το ίδιο άτομο, θα ενεργοποιείται σήμανση «red flag». Στόχος είναι το κράτος να έχει εικόνα του κινδύνου και οι υπηρεσίες να μπορούν να παρέμβουν.

«Αν μια γυναίκα το βράδυ του Σαββάτου καταγγείλει ότι δέχεται βία, τι θα γίνει;» διερωτήθηκε ο κ. Φυτιρής. Η Αστυνομία, όπως ανέφερε, θα αναλάβει τον δράστη. «Τι θα γίνει με το θύμα;»

Ακριβώς αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει ο σχεδιασμός για ένα κέντρο άμεσης αντίδρασης, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να ενεργούν αποτελεσματικά και συντονισμένα. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ταυτόχρονη αντιμετώπιση είναι κρίσιμη, καθώς δεν αρκεί η δράση ενός μόνο φορέα.

Η νεοδιορισθείσα Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας Τίνα Παύλου κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση: αν το κράτος δεν λειτουργήσει ως ένα σώμα, αποτελέσματα δεν θα υπάρξουν. Χαιρέτισε την πλατφόρμα, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι ο συντονισμός αποτελεί αναγκαιότητα.

Στις άμεσες προτεραιότητες εντάσσεται η δημιουργία χώρου φιλοξενίας στη Λάρνακα, καθώς σήμερα δεν υπάρχει αντίστοιχη δομή. Σε δεύτερο χρόνο, σύμφωνα με την Υφυπουργό, θα εξεταστεί η επέκταση του Σπιτιού της Γυναίκας.

Κι όμως, τα στοιχεία δείχνουν ότι η βία δεν σταματά εύκολα ούτε όταν μια γυναίκα φτάσει σε μια δομή υποστήριξης. Η επιστημονική διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ, Άντρη Ανδρονίκου, αποκάλυψε ότι το 15% των γυναικών που έλαβαν υπηρεσίες από το Σπίτι της Γυναίκας επιστρέφουν σε αυτό. Ο κύκλος της βίας, όπως τόνισε, δεν σπάει.

Η στήριξη των θυμάτων, σύμφωνα με την ίδια, πρέπει να συνεχίζεται ώστε να μην επιστρέφουν στο κακοποιητικό περιβάλλον. Ωστόσο, καταγράφονται ελλείψεις σε σχέδια στήριξης στην εργασία, στη στέγαση και σε προγράμματα συνεχούς υποστήριξης. Προβλήματα υπάρχουν επίσης στη νομική αρωγή, παρά τη σχετική νομοθεσία.

Στη συνεδρία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τα μέλη της κατήγγειλαν πλήθος κενών γύρω από τις γυναικοκτονίες και την έμφυλη βία και ζήτησαν να προχωρήσουν οι νομοθετικές ρυθμίσεις.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Χρίστος Χριστοφίδης, παρουσίασε επτά βασικά σημεία που, όπως ανέφερε, αποκαλύπτουν τις αδυναμίες του σημερινού πλαισίου:

1. Υπάρχουν στατιστικά στοιχεία, αλλά όχι κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Το σχεδιαζόμενο αρχείο θεωρείται αναγκαίο, όμως δεν αποδεικνύεται σύστημα πραγματικού χρόνου για κοινή διαχείριση του κινδύνου.

2. Η εκτίμηση κινδύνου παραμένει κατακερματισμένη. Δεν υπάρχει κοινό, επιστημονικά επικυρωμένο και δυναμικό εργαλείο για όλες τις υπηρεσίες, ούτε ξεχωριστά στοιχεία για τις περιπτώσεις υψηλού κινδύνου.

3. Παραμένει ανεκπλήρωτη η δέσμευση για τα υπηρεσιακά όπλα. Η τριετής ψυχομετρική επαναξιολόγηση που είχε εξαγγελθεί δεν αποτυπώνεται στη γραπτή απάντηση.

4. Η μεταβατικότητα στο Σπίτι της Γυναίκας παγιώνεται. Εκκρεμούν διαδικασίες, επίσημη ομάδα, καθορισμός ρόλων, ζητήματα που αφορούν παιδιά και οπτικογράφηση, καθώς και η παρουσία ψυχολόγων και η γεωγραφική επέκταση της δομής.

5. Υπάρχει αδιαφάνεια στη διαδρομή μιας υπόθεσης. Δεν μετρώνται συστηματικά οι αποσύρσεις, οι χρόνοι, οι υποθέσεις υψηλού κινδύνου, οι καταδίκες, οι αναστολές και τα αποτελέσματα των παραπόνων.

6. Δεν υπάρχει θεσμική μάθηση μετά από γυναικοκτονία. Απουσιάζει αυτόματος, ανεξάρτητος και πολυυπηρεσιακός μηχανισμός ανασκόπησης.

7. Το νομοθετικό και προληπτικό χρονοδιάγραμμα δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένες ημερομηνίες. Εκφράσεις όπως «προχωρημένο στάδιο» και «το συντομότερο δυνατό» δεν απαντούν ποια διάταξη θα κατατεθεί και πότε.

Μέσα σε αυτή την εικόνα, η πλατφόρμα «Red Flag» παρουσιάζεται ως ένα εργαλείο για να μη μένουν ασύνδετα τα προειδοποιητικά σημάδια. Η προετοιμασία της συνεχίζεται, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία στο τέλος του χρόνου, ενώ ζητήθηκε να υποβληθούν παραδοτέα εντός 30 ημερών.

Οι αριθμοί, οι καταγγελίες και τα κενά που τέθηκαν ενώπιον της Βουλής δείχνουν ότι η ανάγκη για συντονισμένη δράση είναι άμεση. Η συνέχεια των εξελίξεων παραμένει κρίσιμη και κάθε επόμενο βήμα θα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο.