Στα οδοφράγματα συνεχίζεται κανονικά μια πρακτική που έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις και έντονη συζήτηση: η Αστυνομία επιδίδει εξώδικα πρόστιμα σε διερχόμενα πρόσωπα, τα οποία προέκυψαν από το σύστημα φωτοεπισήμανσης, δηλαδή από κινητές και σταθερές κάμερες σε ολόκληρη την Κύπρο.
Ο αριθμός προκαλεί αίσθηση. Μέχρι σήμερα έχουν επιδοθεί περίπου 25.000 εξώδικα στα σημεία διέλευσης. Και αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ένα εξώδικο για κάθε πρόσωπο, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκκρεμεί η επίδοση περισσότερων του ενός προστίμων για το ίδιο άτομο.
Πώς έφτασαν αυτές οι κλήσεις στα οδοφράγματα; Πρόκειται για εξώδικα που παρέμεναν ανεπίδοτα, παρότι είχαν προηγηθεί οι προβλεπόμενες προσπάθειες: δύο συστημένες επιστολές και προσπάθεια επίδοσης από ιδιώτη επιδότη. Όταν και αυτή η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε, η Αστυνομία στράφηκε στα σημεία διέλευσης.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται το σημείο που άναψε τη μεγάλη συζήτηση. Η πρακτική συζητήθηκε τον περασμένο Ιούλιο στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, ύστερα από εισήγηση των βουλευτών του ΑΚΕΛ Άριστου Δαμιανού και Ανδρέα Πασιουρτίδη. Οι δύο βουλευτές επικαλέστηκαν καταγγελίες που έφτασαν ενώπιόν τους για επιδόσεις εξωδίκων σε οδοφράγματα και αεροδρόμια.
Το ερώτημα τέθηκε ξεκάθαρα: προβλέπεται από τη νομοθεσία για τις κάμερες φωτοεπισήμανσης η συγκεκριμένη διαδικασία; Οι δύο βουλευτές υποστήριξαν ότι η επίδοση εξωδίκων στα σημεία αυτά δεν καλύπτεται από τις υφιστάμενες νομοθετικές πρόνοιες. Παρά τις εξηγήσεις που δόθηκαν στη Βουλή, το αν η απόφαση για επίδοση στα οδοφράγματα είναι νομικά καλυμμένη δεν κατέστη απολύτως σαφές.
Η θέση της Τροχαίας, πάντως, ήταν διαφορετική: η επίδοση των εξωδίκων, όπως εκφράστηκε, δεν απαγορεύεται. Παράλληλα, έγινε ειδική διευκρίνιση για τα αεροδρόμια και τα λιμάνια. Το αυτόματο σύστημα ταυτοποίησης και ελέγχου διαβατηρίων δεν μπορεί να εντοπίσει εάν εκκρεμούν ανεπίδοτα εξώδικα από τις συσκευές φωτοεπισήμανσης. Μπορεί να εντοπίσει, για παράδειγμα, εντάλματα σύλληψης, όχι όμως αυτές τις τροχαίες κλήσεις.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και η Αστυνομία επικαλούνται τη γνωμάτευση της Νομικής Υπηρεσίας. Σύμφωνα με αυτήν, η επίδοση εξωδίκων από αστυνομικό στους παραβάτες είναι νομότυπη και δεν διαπιστώνεται περιορισμός στη δυνατότητα επίδοσης στα σημεία διέλευσης.
Η γνωμάτευση, η οποία παραδόθηκε στη Βουλή, παραπέμπει στο άρθρο 46 του Κεφ. 155, σε συνδυασμό με το άρθρο 6(2) του Ν. 55(2001). Η ερμηνεία που δίνεται είναι ότι κάθε γραπτή ειδοποίηση ή κλήση μπορεί να επιδοθεί οπουδήποτε στη Δημοκρατία από αστυνομικό ή από πρόσωπο που έχει εξουσιοδοτηθεί γραπτώς από τον υπεύθυνο λειτουργό.
Την ίδια ώρα, το άρθρο 6 του περί Τροχαίων Αδικημάτων (Χρήση Συσκευών Φωτοεπισήμανσης και Άλλα Συναφή Θέματα) Νόμου του 2001 περιγράφει τη διαδικασία επίδοσης. Όταν μια παράβαση καταγράφεται από συσκευή φωτοεπισήμανσης, στον ιδιοκτήτη του οχήματος που εμφανίζεται στη φωτογραφία επιδίδονται το εύρημα της συσκευής, μαζί με επεξήγηση του κωδικού του σημείου εγκατάστασής της, καθώς και ειδοποίηση βάσει του περί Εξωδίκου Ρυθμίσεως Αδικημάτων Νόμου.
Η επίδοση μπορεί να γίνει προσωπικά, σύμφωνα με το άρθρο 46 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, ή με προσωπική συστημένη επιστολή προς τον ιδιοκτήτη του οχήματος. Προβλέπεται επίσης να πραγματοποιείται από πρόσωπο που έχει λάβει γραπτή εξουσιοδότηση από τον υπεύθυνο λειτουργό.
Κι όμως, το ζήτημα δεν τελειώνει στα 25.000 εξώδικα που έφτασαν στα οδοφράγματα. Σε παγκύπρια βάση, ο αριθμός των ανεπίδοτων προστίμων από τις κάμερες παραμένει εξαιρετικά υψηλός: περίπου 228.000 εξώδικα εκκρεμούν αυτή την περίοδο.
Το μέγεθος του προβλήματος είχε φτάσει ακόμη ψηλότερα. Μετά την έναρξη λειτουργίας του συστήματος φωτοεπισήμανσης, τα ανεπίδοτα εξώδικα είχαν αγγίξει κάποια στιγμή τις 330.000. Η εξέλιξη αυτή ενεργοποίησε το Υπουργείο Δικαιοσύνης και την Αστυνομία, που αναζήτησαν εναλλακτικούς τρόπους για να φτάνουν οι κλήσεις στους παραβάτες οδηγούς.
Έτσι, οι επιδόσεις στα οδοφράγματα συνεχίζονται, ενώ παράλληλα παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για το νομικό πλαίσιο και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα εκατοντάδες χιλιάδες ανεπίδοτα εξώδικα. Οι εξελίξεις στο θέμα αναμένονται με ενδιαφέρον.