Μια αλλαγή σχεδιασμού έρχεται να απαντήσει σε ένα από τα πιο πιεστικά προβλήματα των αστυνομικών κρατητηρίων. Η Μεννόγεια περνά σε νέα εποχή και μετατρέπεται στο Κεντρικό Κρατητήριο της Αστυνομίας για σχεδόν ολόκληρη την Κύπρο.
Η απόφαση έχει πλέον ληφθεί από το υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, έπειτα από σχεδιασμούς επί χάρτου αλλά και επιτόπιες εξετάσεις. Ο υπουργός Κώστας Φυτιρής καθόρισε την πορεία μέχρι να αρχίσουν τα έργα για τις νέες φυλακές της Κύπρου, ενώ σχετική επιστολή έχει ήδη σταλεί στον Αρχηγό Αστυνομίας, Θεμιστό Αρναούτη.
Το πρώην ΧΩΚΑΜ, δηλαδή ο Χώρος Κράτησης Μεταναστών στη Μεννόγεια, θα μετατραπεί στον βασικό χώρο κράτησης υπόπτων και υποδίκων που αναμένουν τη δίκη τους ή κρατούνται για σκοπούς αστυνομικών ερευνών. Η νέα δομή θα εξυπηρετεί όλες τις επαρχίες, με μία εξαίρεση: η Πάφος, λόγω απόστασης, θα συνεχίσει να διατηρεί τα δικά της κρατητήρια.
Το μέγεθος της αλλαγής είναι μεγάλο. Οι εγκαταστάσεις στη Μεννόγεια μπορούν να φιλοξενήσουν μέχρι και 180 άτομα, την ώρα που σήμερα περισσότερα από 200 πρόσωπα στερούνται την ελευθερία τους σε αστυνομικά κρατητήρια, συχνά κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.
Η εικόνα που έχει καταγραφεί προκαλεί έντονο προβληματισμό: κρατούμενοι κοιμούνται στο πάτωμα, δεν προαυλίζονται και χρησιμοποιούν λερωμένα στρώματα. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούν κινδύνους τόσο για την ασφάλεια των κρατουμένων όσο και για το προσωπικό, ενώ η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη όταν στις εγκαταστάσεις καταλήγουν και υπόδικοι από τις φυλακές, εξαιτίας έλλειψης χώρου.
Αν το σχέδιο προχωρήσει όπως έχει αποφασιστεί, οι αστυνομικοί στους σταθμούς θα αποφορτιστούν από τη φύλαξη υπόπτων, υποδίκων, ακόμη και καταδίκων. Το ζήτημα της στελέχωσης του νέου Κεντρικού Κρατητηρίου φαίνεται πως οδεύει προς επίλυση. Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει άλλο: να ολοκληρωθούν άμεσα τα απαραίτητα βελτιωτικά έργα, ώστε η Μεννόγεια να μπορεί να υποδέχεται κρατούμενους σε ανθρώπινες συνθήκες.
Και ενώ η Μεννόγεια ετοιμάζεται να αλλάξει ρόλο, αλλάζει ταυτόχρονα και ο σχεδιασμός για τους ανήλικους κρατούμενους. Η αρχική σκέψη προέβλεπε τη δημιουργία φυλακών ανηλίκων στη Μεννόγεια, όμως ο αριθμός των καταδικασθέντων, που κυμαίνεται περίπου από 10 έως 20, θεωρήθηκε πολύ μικρός για να δικαιολογεί τη δέσμευση τόσο μεγάλου χώρου.
Η τελική κατεύθυνση είναι διαφορετική: ο χώρος κράτησης ανηλίκων θα δημιουργηθεί κοντά στις Κεντρικές Φυλακές, αλλά όχι μέσα στο ίδιο το σύμπλεγμα. Η επιλογή αυτή συνδέεται με τη θέση της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία δεν επιθυμεί τη συνύπαρξη ανηλίκων με ενήλικους κατάδικους.
Ο χώρος έχει ήδη εξευρεθεί και, για να αποφευχθούν καθυστερήσεις, προβλέπεται η τοποθέτηση κατάλληλα διαμορφωμένων λυόμενων σπιτιών, όπως έγινε και στην ανοικτή φυλακή. Οι διαδικασίες προχωρούν, με στόχο οι ανήλικοι κρατούμενοι να απομακρυνθούν από το Ειδικό 8, την πτέρυγα όπου βρίσκονται σήμερα, εντός του συγκροτήματος της κλειστής φυλακής.
Παράλληλα, το υπουργείο Δικαιοσύνης επαναφέρει στο τραπέζι και την ηλεκτρονική παρακολούθηση στο σπίτι για ορισμένους υποδίκους. Σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται υπό επεξεργασία, ώστε να επιστρέψει στη Βουλή για συζήτηση.
Οι αποφάσεις τέθηκαν πλέον σε τροχιά υλοποίησης, όμως το κρίσιμο σημείο είναι ο χρόνος: οι εγκαταστάσεις πρέπει να αναβαθμιστούν και οι νέες δομές να λειτουργήσουν χωρίς να παραταθούν οι σημερινές πιεστικές συνθήκες. Οι επόμενες κινήσεις θα κρίνουν αν ο σχεδιασμός θα δώσει πραγματική ανάσα στα κρατητήρια και στους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτά.