Νέα σελίδα για την κυπριακή κτηνοτροφία ανοίγει η έκθεση της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής, όμως πίσω από τις προτάσεις για ανάκαμψη κρύβονται σοβαροί κίνδυνοι και δύσκολες αποφάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο αφθώδης πυρετός, η ανάγκη αποσυμφόρησης των κτηνοτροφικών περιοχών και η «τεράστια παραοικονομία με τα κατεχόμενα».
Ο επικεφαλής της Επιτροπής, Σταύρος Μαλάς, παρέδωσε την Πέμπτη την έκθεσή του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Όπως ανέφερε, «τα πλείστα σημεία που αναδείξαμε βρίσκουν την Κυβέρνηση ικανοποιημένη» σε σχέση με τις διαπιστώσεις και τις εισηγήσεις της Επιτροπής.
Η πρώτη μεγάλη προτεραιότητα είναι ξεκάθαρη: αύξηση της παραγωγικότητας των αιγοπροβάτων και ανάπτυξη μονάδων πάχυνσης ζώων μακριά από τις υφιστάμενες μονάδες. Πρόκειται για κινήσεις που, σύμφωνα με τον κ. Μαλά, μπορούν να αλλάξουν τη λειτουργία ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής.
Η έκθεση βασίστηκε σε δύο βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά τις μονάδες που επλήγησαν από τον αφθώδη πυρετό και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσουν, όσες το επιλέξουν, να επαναδραστηριοποιηθούν χωρίς να δημιουργηθεί ξανά αντίστοιχος κίνδυνος.
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος: 84 από τις 121 μονάδες βρίσκονταν σε κτηνοτροφικές περιοχές, όπου οι εγκαταστάσεις ήταν οργανωμένες η μία δίπλα στην άλλη. Σε τέτοιες συνθήκες, όπως εξήγησε ο Σταύρος Μαλάς, ο κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας είναι τεράστιος. «Οι κτηνοτροφικές περιοχές έκαναν το πρόβλημα πολύ χειρότερο», επισήμανε.
Γι’ αυτό η Επιτροπή εισηγείται αποσυμφόρηση των κτηνοτροφικών περιοχών και αναδιοργάνωση όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι δεν πρόκειται να επαναδραστηριοποιηθούν όλοι οι κτηνοτρόφοι που επλήγησαν από την κατάσταση.
Ο δεύτερος άξονας αφορά τη συνολική οργάνωση της κτηνοτροφίας. Η εισήγηση είναι να υπάρξει ισόρροπη ανάπτυξη τόσο της γαλακτοπαραγωγής όσο και της κρεατοπαραγωγής, δύο τομέων που συνδέονται άμεσα με το μέλλον της αγοράς και των παραγωγών.
Στη γαλακτοπαραγωγή, το μεγάλο διακύβευμα είναι το χαλλούμι. Η παραγωγή γάλακτος στηρίζει το προϊόν, όμως οι προκλήσεις δεν περιορίζονται στο καθεστώς ΠΟΠ. Οι έμποροι στην Ευρώπη αναμένεται να θέσουν απαιτήσεις που αφορούν τη βιοασφάλεια, την ευημερία των ζώων και την περιβαλλοντική συνείδηση.
«Έρχονται δύσκολες αποφάσεις για το εμπόριο του χαλλουμιού», προειδοποίησε ο κ. Μαλάς, δίνοντας το στίγμα των πιέσεων που θα αντιμετωπίσει ο κλάδος.
Ακόμη πιο σύνθετη εμφανίζεται η εικόνα στην αλυσίδα της κρεατοπαραγωγής. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Επιτροπής, ο τομέας δεν είχε αναπτυχθεί σωστά μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί «τεράστια παραοικονομία με τα κατεχόμενα», που περιλαμβάνει διακίνηση και εμπορία ζώων για κατανάλωση κρέατος.
«Δεν έχουμε διασφαλίσει σωστές συνθήκες πάχυνσης ζώων για να αποδίδουν τη μέγιστη απόδοση», ανέφερε. Και εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του σχεδίου: η δημιουργία οργανωμένων μονάδων πάχυνσης, μακριά από τις υπάρχουσες κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις.
Η αιγοπροβατοτροφία, όπως τόνισε, χρειάζεται τη μεγαλύτερη στήριξη ώστε τα ζώα να γίνουν πιο παραγωγικά. Η αγελαδοτροφία, από την άλλη, χρειάζεται βελτίωση στην ευημερία, στη βιοασφάλεια και στην παραγωγικότητα.
Ο στόχος είναι να αυξηθεί η παραγωγικότητα ανά ζώο και να παράγεται περισσότερο γάλα με λιγότερα ζώα. Μια αλλαγή που, σύμφωνα με την Επιτροπή, μπορεί να επηρεάσει τόσο το κόστος όσο και την αποδοτικότητα της παραγωγής.
Στο οικονομικό σκέλος, δημοσιεύματα αναφέρθηκαν σε κοστολόγηση των προτάσεων ύψους €610 εκ. Ο Σταύρος Μαλάς δεν επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε το ποσό. Σημείωσε, ωστόσο, ότι οι απαιτούμενες δράσεις θα πρέπει να υλοποιηθούν με εθνικές δαπάνες.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι το 2028 αρχίζει το νέο χρηματοδοτικό πακέτο της Κομισιόν και ότι μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μπορούν να αντληθούν κονδύλια. Εξέφρασε επίσης την προσωπική του άποψη πως η Κύπρος ενδέχεται να μπορέσει να συζητήσει με την Κομισιόν για ad hoc χρηματοδότηση, λόγω της ιδιάζουσας κατάστασης που προκαλεί η μη άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου σε μέρος της επικράτειας.
Αυτή η κατάσταση, όπως εξήγησε, καθιστά την κτηνοτροφία πιο ευάλωτη σε κινδύνους.
Ποια είναι όμως η άμεση προτεραιότητα; Ο κ. Μαλάς έδωσε σαφή απάντηση: επιδότηση και ανάπτυξη μονάδων πάχυνσης ζώων σε περιοχές απομακρυσμένες από τις υφιστάμενες μονάδες.
Με αυτόν τον τρόπο, τα ζώα θα μπορούν να μεταφέρονται από τις παραγωγικές μονάδες στις μονάδες πάχυνσης. Η κίνηση αυτή θα αποσυμφορήσει τις κτηνοτροφικές περιοχές, θα βάλει σε σωστή βάση το εμπόριο κρέατος, το οποίο, σύμφωνα με την έκθεση, αποτέλεσε την αιτία για τον αφθώδη πυρετό, ενώ παράλληλα αναμένεται να σταθεροποιήσει τις τιμές στα αιγοπρόβατα και να αποφέρει περισσότερα έσοδα στους αγελαδοτρόφους.
Η δεύτερη κρίσιμη παρέμβαση αφορά την έναρξη, από την επόμενη χρονιά, προγράμματος παραγωγικής αντικατάστασης των ζώων. Το πρόγραμμα θα βασιστεί σε σύγχρονες μεθόδους αναπαραγωγής και γενετικές αναλύσεις.
Η λύση, σύμφωνα με τον κ. Μαλά, δεν είναι η μαζική εισαγωγή πιο παραγωγικών ζώων από το εξωτερικό. Ο αριθμός των ζώων που θα μπορούσε να εισαχθεί θα ήταν περιορισμένος και δεν αναμένεται να προκαλέσει σημαντική διαφορά.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν πυρήνες ντόπιων ή εισαγόμενων φυλών σε μονάδες που δεν έχουν επηρεαστεί από τον αφθώδη πυρετό. Από αυτές τις μονάδες θα μπορεί να καλύπτεται η ανάγκη της ντόπιας αγοράς.
Τα ευρήματα και οι εισηγήσεις της Επιτροπής αναμένεται να παρουσιαστούν δημόσια το επόμενο διάστημα. Η επόμενη φάση θα κρίνει αν οι προτάσεις θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις και δράσεις, με την κυπριακή κτηνοτροφία να βρίσκεται πλέον μπροστά σε κρίσιμες εξελίξεις.