Μπορεί μια ένεση να υπόσχεται αδυνάτισμα, ενέργεια, καλύτερο δέρμα και «κυτταρική ανανέωση» μέσα σε λίγα λεπτά; Στην Κύπρο, οι Φαρμακευτικές Υπηρεσίες βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν διαρκή και ολοένα πιο ανησυχητικό πόλεμο: σκευάσματα που διαφημίζονται ως «φυσικά», «βιομιμητικά» ή «φαρμακευτικού βαθμού» φτάνουν να πωλούνται και να χορηγούνται σε πολίτες χωρίς να αποτελεί αυτό απόδειξη ότι έχουν αξιολογηθεί ή εγκριθεί από αρμόδια ρυθμιστική Αρχή.
Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται για να δημιουργηθεί αίσθηση ασφάλειας είναι πολλές: «υψηλής καθαρότητας», «εργαστηριακά ελεγμένα», «εξατομικευμένα», «βασισμένα στην επιστήμη». Όμως η εντυπωσιακή περιγραφή δεν απαντά στα κρίσιμα ερωτήματα. Τι ακριβώς περιέχει το προϊόν; Σε ποια δοσολογία; Πώς παρασκευάστηκε και πώς φυλάχθηκε;
Οι καταγγελίες που φτάνουν στις αρμόδιες υπηρεσίες είναι πλέον δεκάδες και διαρκείς. Αφορούν σκευάσματα που εμφανίζονται σε κλινικές και ιατρεία, αλλά και σε χώρους που δεν συνδέονται με υπηρεσίες υγείας: γυμναστήρια, ινστιτούτα αισθητικής, κομμωτήρια και spa. Στο κάδρο μπαίνουν επίσης επαγγελματίες υγείας οι οποίοι, επικαλούμενοι τα πτυχία τους, φέρονται να χορηγούν ουσίες ενδοφλέβια ή με άλλους τρόπους, υποσχόμενοι υγεία και ευεξία.
Η πιο χαρακτηριστική εικόνα είναι εκείνη των λεγόμενων «οροθεραπειών». Βιταμίνες, γλουταθειόνη, αμινοξέα, NAD+ και άλλες φαρμακολογικά δραστικές ουσίες προσφέρονται μέσω ενδοφλέβιας έγχυσης. Σε ορισμένα προϊόντα προστίθενται συστατικά που παρουσιάζονται με επιστημονικοφανείς όρους, παραπέμποντας στον μεταβολισμό ή στη λειτουργία των κυττάρων.
Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο σε διαφημίσεις του διαδικτύου. Στις δημόσιες αναφορές των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών, στις αρχές της εβδομάδας, έγινε γνωστή περίπτωση ιατρείου όπου επαγγελματίες υγείας φέρονται να χορηγούσαν ενδοφλέβια πεπτίδια και άλλες ουσίες σε πολίτες.
Η υπόθεση αυτή βρίσκεται υπό έρευνα. Δεν ήταν όμως η αιτία όλων των προειδοποιήσεων. Όπως εξήγησε η διευθύντρια των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών, Έλενα Παναγιωτοπούλου, αποτελεί ακόμη μία περίπτωση μέσα σε ένα πολύ ευρύτερο κύμα αναφορών για πρόσωπα, χώρους και διαδικτυακές διαφημίσεις.
Κι εκεί βρίσκεται η μεγάλη ανατροπή: η εικόνα που προβάλλεται είναι συχνά μιας απλής υπηρεσίας ευεξίας, σαν μια αισθητική περιποίηση. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για απευθείας χορήγηση ουσιών στον οργανισμό. Ο πολίτης δεν είναι πάντοτε σε θέση να γνωρίζει την προέλευση, τη σύνθεση, τη δοσολογία ή τις συνθήκες παρασκευής και φύλαξης.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ιστοσελίδες, δεκάδες ενέσιμα και άλλα σκευάσματα διαφημίζονται με υποσχέσεις που αγγίζουν κάθε πιθανή ανάγκη. Απώλεια βάρους. Αθλητικό σώμα. Βελτίωση της απόδοσης. Τόνωση του οργανισμού. Καλύτερη όψη του δέρματος. «Κυτταρική ανανέωση».
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υπηρεσίες παρουσιάζονται σαν κατάλογος επιλογών: διαφορετικοί οροί για «ενέργεια», «ανοσοποιητικό», «ομορφιά», «μεταβολισμό», «αντιμετώπιση του στρες» ή «αποκατάσταση». Υπάρχουν ακόμη προτάσεις για ενδοφλέβια χορήγηση μετά την άσκηση, ύστερα από μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά ή ακόμη και μετά από νύκτα υπερκατανάλωσης αλκοόλ. Κάποιες υπηρεσίες προσφέρονται και κατ’ οίκον.
Όμως τα «αθώα» προϊόντα δεν είναι απαραίτητα αθώα επειδή περιέχουν βιταμίνες ή φυτικά συστατικά. Όπως ανέφερε η κ. Παναγιωτοπούλου, αυτή ακριβώς η παρουσίαση χρησιμοποιείται σε αρκετές περιπτώσεις για να καθησυχάζονται όσοι ανησυχούν.
Η προειδοποίηση των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών είναι ξεκάθαρη: οι πολίτες δεν πρέπει να προμηθεύονται φάρμακα ή άλλα σκευάσματα με φαρμακολογική δράση από το διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα ή μη αδειοδοτημένους χώρους.
Ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα απαιτείται απέναντι σε υπερβολικές ή μη τεκμηριωμένες υποσχέσεις για αδυνάτισμα, μυϊκή ανάπτυξη, αποκατάσταση, καλύτερη εμφάνιση ή γενικότερη βελτίωση της υγείας και της ευεξίας. Ένα προϊόν δεν γίνεται νόμιμο ή ασφαλές επειδή χαρακτηρίζεται «φυσικό», «καινοτόμο», «χωρίς παρενέργειες», «συμπλήρωμα διατροφής» ή «μόνο για ερευνητική χρήση».
Ο κίνδυνος αυξάνεται ακόμη περισσότερο όταν η χορήγηση είναι ενέσιμη ή ενδοφλέβια. Με αυτούς τους τρόπους παρακάμπτονται οι φυσικοί μηχανισμοί προστασίας του οργανισμού. Αν το προϊόν δεν έχει παρασκευαστεί, αποθηκευτεί και διακινηθεί σύμφωνα με τις φαρμακευτικές προδιαγραφές, υπάρχει κίνδυνος επιμόλυνσης, λανθασμένης περιεκτικότητας ή δοσολογίας, άγνωστης δραστικής ουσίας, τοξικότητας, λοίμωξης και σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών.
Μια φωτογραφία, μια ανάρτηση ή μια συσκευασία δεν αρκεί για να αποδείξει τι υπάρχει πραγματικά μέσα σε ένα σκεύασμα. Αυτός είναι ο πυρήνας της προειδοποίησης: τα φαρμακευτικά προϊόντα πρέπει να προέρχονται αποκλειστικά από νόμιμες και ελεγχόμενες πηγές και, όπου απαιτείται, να χορηγούνται με ιατρική συνταγή. Πριν από τη χρήση, χρειάζεται συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού, ενώ τα φάρμακα πρέπει να αγοράζονται μόνο από αδειοδοτημένα φαρμακεία.
Η Κύπρος, πάντως, δεν είναι η μόνη χώρα όπου οι Αρχές σηκώνουν συναγερμό. Το φαινόμενο έχει διεθνείς διαστάσεις.
Τον περασμένο Απρίλιο, η Health Canada προειδοποίησε για μη εγκεκριμένα ενέσιμα πεπτίδια που πωλούνταν μέσω διαδικτύου και κοινωνικών δικτύων. Μεταξύ των ουσιών που εντοπίστηκαν σε κατασχεμένα προϊόντα ήταν τα BPC-157, CJC-1295, TB-500 και retatrutide. Οι διαφημίσεις τα συνέδεαν με αδυνάτισμα, bodybuilding, αθλητική απόδοση, αποκατάσταση τραυματισμών, ύπνο, συγκέντρωση, υγεία και γενική ευεξία.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στις συσκευασίες με την ένδειξη «μόνο για ερευνητική χρήση» ή «όχι για ανθρώπινη κατανάλωση». Ο αμερικανικός FDA έχει εντοπίσει περιπτώσεις όπου υπήρχαν αυτές οι επισημάνσεις, ενώ το υπόλοιπο περιεχόμενο των ιστοσελίδων παρέπεμπε ξεκάθαρα σε χρήση από ανθρώπους. Η φράση, επομένως, δεν αρκεί για να μετατρέψει ένα προϊόν ανθρώπινης χρήσης σε απλό εργαστηριακό υλικό.
Στην Αυστραλία, η αρμόδια Αρχή TGA ανακοίνωσε ότι είχε λάβει αναφορές για σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, συστηματική φλεγμονή, ταχυπαλμίες, έντονη κόπωση, θολή όραση και άλλα προβλήματα μετά τη χρήση μη εγκεκριμένων πεπτιδίων.
Οι επιφυλάξεις του FDA είναι επίσης συγκεκριμένες. Για το BPC-157 αναφέρει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες ώστε να είναι γνωστό αν μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον άνθρωπο. Για το CJC-1295 κάνει αναφορά σε σοβαρά περιστατικά αυξημένων καρδιακών παλμών και συστηματικής αγγειοδιαστολής, ενώ για την ipamorelin καταγράφει σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα σε συγκεκριμένη ενδοφλέβια χρήση.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το επίκεντρο των προειδοποιήσεων ήταν τα παράνομα σκευάσματα αδυνατίσματος. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο EMA και οι εθνικές αρμόδιες Αρχές κατέγραψαν απότομη αύξηση προϊόντων που διαφημίζονταν ως αγωνιστές GLP-1 και περιείχαν αναφορές σε σεμαγλουτίδη, λιραγλουτίδη και τιρζεπατίδη. Τα προϊόντα προωθούνταν διαδικτυακά με ψευδείς ισχυρισμούς, πλαστές εγκρίσεις και παραπλανητικές αναφορές.
Με την εκστρατεία «Health Not Hype», ο EMA ξεκαθάρισε ότι αυτές οι θεραπείες δεν αποτελούν «μαγικές λύσεις» και απαιτούν ιατρική παρακολούθηση. Παράλληλα, στην επιχείρηση SHIELD VI κατασχέθηκαν παράνομα φάρμακα και ουσίες ντόπινγκ αξίας €33 εκατ., ενώ περισσότεροι από 3.300 άνθρωποι οδηγήθηκαν ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Το μήνυμα των Αρχών είναι πλέον δύσκολο να παρερμηνευθεί: πίσω από μια δελεαστική υπόσχεση ευεξίας μπορεί να κρύβεται ένα προϊόν άγνωστης προέλευσης και σύστασης. Οι καταγγελίες συνεχίζονται και η προσοχή γύρω από τις παράνομες ή μη εγκεκριμένες χορηγήσεις παραμένει σε πλήρη ένταση.