Η Κύπρος αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο θα εξασφαλίζει το νερό της. Με φόντο την παρατεταμένη ανομβρία και την πίεση στα αποθέματα των φραγμάτων, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε έναν νέο σχεδιασμό που μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγή περίπου 500.000 κυβικών μέτρων νερού την ημέρα και ετήσιο κόστος παραγωγής €235 εκατ.
Ο στόχος είναι ξεκάθαρος, αλλά τεράστιος: μέχρι το 2050, το 100% των αναγκών ύδρευσης της χώρας να μπορεί να καλύπτεται από αφαλατωμένο νερό. Για να φανεί αν το σχέδιο είναι πραγματικά βιώσιμο, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων προχωρεί σε στρατηγική μελέτη, τα συμπεράσματα της οποίας θα κρίνουν ποια έργα χρειάζονται τελικά και πόσες κινητές μονάδες θα παραμείνουν σε μόνιμη ή εφεδρική λειτουργία.
Και μέσα σε αυτή τη μεγάλη αναδιάταξη, δύο έργα βρέθηκαν εκτός πορείας.
Η πλωτή μονάδα αφαλάτωσης στη Γερμασόγεια, δυναμικότητας 20.000 κ.μ. την ημέρα, δεν θα προχωρήσει τώρα. Η διαγωνιστική διαδικασία απέβη άγονη, ενώ το υπουργείο Οικονομικών έθεσε στο τραπέζι το ιδιαίτερα υψηλό κόστος αγοράς του νερού: €4 ανά κυβικό μέτρο ή €3,5 με υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτροδότησης. Το κόστος αυτό απέχει σημαντικά από τα €0,85–€1,82 ανά κυβικό μέτρο που υπολογίζεται για τις υπόλοιπες μονάδες.
Η Μελέτη Βιωσιμότητας κατέγραψε, επίσης, χαμηλό Δείκτη Οφέλους Κόστους, με BCR 0,18–0,23. Η αναγκαιότητα της πλωτής μονάδας θα επανεξεταστεί τον χειμώνα του 2026, ανάλογα με την εικόνα των αποθεμάτων των φραγμάτων. Οι χερσαίες υποδομές, πάντως, θα συνεχίσουν κανονικά, καθώς η κοινωνικοοικονομική ανάλυση έκρινε ότι το έργο είναι κοινωνικά και οικονομικά συμφέρον λόγω της συμβολής του στην ασφάλεια υδροδότησης.
Ακόμη πιο οριστική είναι η εξέλιξη για την Αγία Νάπα. Η κινητή μονάδα δυναμικότητας 15.000 κ.μ. ημερησίως ακυρώθηκε, παρότι είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία ανοικτός διαγωνισμός και το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων ήταν έτοιμο να καλέσει τον επιτυχόντα προσφοροδότη για υπογραφή σύμβασης τον Φεβρουάριο του 2025.
Οι αντιδράσεις της τοπικής Αρχής και ξενοδόχων της περιοχής άλλαξαν τα δεδομένα. Ο διαγωνισμός και κατ’ επέκταση το έργο ακυρώθηκαν οριστικά, με πρόβλεψη να αντικατασταθούν από μόνιμη μονάδα μεγαλύτερης δυναμικότητας και σε νέα θέση.
Όμως οι ακυρώσεις δεν σημαίνουν υποχώρηση από τον συνολικό σχεδιασμό. Αντίθετα, το Υπουργικό ενέκρινε την προώθηση τριών νέων μόνιμων μονάδων, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστούν όλες οι απαιτούμενες εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις.
Στη Δεκέλεια προβλέπεται μονάδα δυναμικότητας 80.000 κ.μ. την ημέρα. Στην Αγία Θέκλα, 30.000 κ.μ. ημερησίως. Στην Πόλη Χρυσοχούς, άλλες 10.000 κ.μ. ημερησίως. Οι τρεις αυτές εγκαταστάσεις θα προχωρήσουν παράλληλα με τη νέα μόνιμη μονάδα στην Ανατολική Λεμεσό, δυναμικότητας 60.000 κ.μ. την ημέρα, η οποία έχει ήδη εγκριθεί.
Το άθροισμα των τεσσάρων νέων μόνιμων μονάδων φτάνει τα 180.000 κ.μ. νερού ημερησίως. Στο ευρύτερο πλάνο περιλαμβάνονται ακόμη οι μόνιμες μονάδες σε Πάφο, Επισκοπή, Βασιλικό και Λάρνακα, καθώς και οι υπό εξέταση μονάδες στην Αγία Θέκλα, την Ανατολική Λεμεσό και την Πόλη Χρυσοχούς.
Παράλληλα εξετάζονται νέες κινητές μονάδες στο λιμάνι Λεμεσού, στον Γαρύλλη, στην Επισκοπή, στον Μαζωτό και στην περιοχή του Ακάμα. Το συνολικό σχέδιο, μαζί με τις 13 μονάδες που λειτουργούν, των οποίων εξετάζεται η επέκταση ή βρίσκονται στα σκαριά, υπολογίζεται σε περίπου 500.000 κ.μ. ημερήσιας δυναμικότητας και 164 εκατ. κ.μ. ετήσιας παραγωγής.
Το Υπουργικό Συμβούλιο έδωσε, επίσης, το πράσινο φως για το εξαετές πλάνο αφαλατώσεων της περιόδου 2025–2031 και, καταρχήν, για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό μέχρι το 2050. Η στρατηγική μελέτη βιωσιμότητας θα εξετάσει αν η πλήρης κάλυψη της ύδρευσης με αφαλατωμένο νερό μπορεί να αποτελέσει τη βάση των οριστικών αποφάσεων.
Τι προβλέπεται μέχρι το 2031; Οι μονάδες στη Μονή, την Κισσόνεργα, το λιμάνι Λεμεσού και τον Γαρύλλη βρίσκονται ήδη σε πλήρη παραγωγή. Για τη Μονή, δυναμικότητας 10.000 κ.μ. ημερησίως, εγκρίθηκε παράταση λειτουργίας έως τις 31/12/2029. Η Κισσόνεργα παράγει 12.000 κ.μ. ημερησίως, ενώ το λιμάνι Λεμεσού και ο Γαρύλλης από 10.000 κ.μ. ημερησίως έκαστος.
Στην Επισκοπή προωθείται κινητή μονάδα 15.000 κ.μ. ημερησίως, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία αυτόν τον μήνα. Στο Βασιλικό/ΑΗΚ προβλέπεται μονάδα 20.000 κ.μ. ημερησίως, με την ολοκλήρωση να εξαρτάται από τον νομοτεχνικό έλεγχο της συμφωνίας μεταξύ ΤΑΥ και ΑΗΚ· ο εκτιμώμενος μήνας ολοκλήρωσης είναι ο Μάρτιος 2027.
Στον Μαζωτό, η μονάδα θα έχει δυναμικότητα 40.000 κ.μ. ημερησίως. Το αίτημα αναστολής του έργου αποσύρθηκε μετά την έκδοση πολεοδομικού διατάγματος, ενώ εξακολουθεί να εκκρεμεί η διαδικασία εκδίκασης της προσφυγής του κοινοτικού συμβουλίου Μαζωτού. Με βάση τον προγραμματισμό, η λειτουργία της αναμένεται έως τον Μάιο του 2027.
Πριν από το καλοκαίρι του 2027 εκτιμάται ότι οι συγκεκριμένες κινητές μονάδες θα λειτουργούν πλήρως, προσθέτοντας στο υδατικό ισοζύγιο 142.000 κ.μ. νερού. Μαζί με τις 235.000 κ.μ. που συνεισφέρουν ήδη οι υφιστάμενες μονάδες, η συνολική παραγωγική δυνατότητα αναμένεται να φτάσει τις 377.000 κ.μ. νερού.
Στο μεταξύ, εξετάζεται η αύξηση της δυναμικότητας των υφιστάμενων μονάδων στην Επισκοπή και την Πάφο, όπως και η χρονική επέκταση της υφιστάμενης σύμβασης στη Δεκέλεια έως ότου ολοκληρωθεί η νέα εγκατάσταση.
Η κατεύθυνση πλέον είναι σαφής: λιγότερη εξάρτηση από τις βροχοπτώσεις και τα φράγματα, περισσότερη αφαλάτωση και ένα σχέδιο με ορίζοντα το 2050. Οι επόμενες μελέτες και οι αδειοδοτήσεις θα κρίνουν ποιο από αυτό το γιγαντιαίο πλάνο θα περάσει τελικά από τον σχεδιασμό στην πράξη.