Το πρώτο καμπανάκι ήχησε στην Ευρώπη. Οι αναπνευστικοί ιοί αρχίζουν να επιστρέφουν σταδιακά, με τις εργαστηριακές ανιχνεύσεις της γρίπης και του SARS-CoV-2 να αυξάνονται, πριν ακόμη πέσει αισθητά η θερμοκρασία και γεμίσουν οι κλειστοί χώροι.
Η εικόνα δεν παραπέμπει ακόμη σε μεγάλη έξαρση. Είναι όμως η πρώτη σαφής προειδοποίηση και, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC), η στιγμή για να ξεκινήσει η προετοιμασία πολιτών και συστημάτων υγείας.
Η Κύπρος κινείται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση. Μέσα στον Οκτώβριο, το Υπουργείο Υγείας αναμένει την παραλαβή 170.000 εμβολίων κατά της γρίπης, ενώ έχουν φτάσει οι πρώτες παρτίδες από την παραγγελία των 125.000 εμβολίων κατά του κορωνοϊού.
Οι συνολικές ποσότητες για τον Covid-19 που θα φτάσουν στη χώρα τους επόμενους μήνες ανέρχονται σε 112.722 δόσεις για ενήλικες και 11.550 δόσεις για παιδιά. Η αντίστροφη μέτρηση για τη χειμερινή περίοδο έχει, ουσιαστικά, αρχίσει.
Και δεν είναι μόνο η γρίπη και ο κορωνοϊός στο επίκεντρο. Το Υπουργείο Υγείας έστειλε, μέσω του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας, συστάσεις προς τους γιατρούς για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό, τον RSV, υπενθυμίζοντας ότι υπάρχει δυνατότητα προστασίας εγκύων και παιδιών.
Το πρόγραμμα προβλέπει εμβολιασμό εγκύων με το Abrysvo και χορήγηση του μονοκλωνικού αντισώματος nirsevimab (Beyfortus) σε νεογνά, βρέφη και παιδιά που πληρούν τα καθορισμένα κριτήρια. Τα αποθέματα για την κάλυψη των αναγκών εγκύων και παιδιών βρίσκονται ήδη στη διάθεση των γιατρών.
Οι αριθμοί από την ευρωπαϊκή επιτήρηση αποτυπώνουν την αλλαγή με ακρίβεια. Στα δείγματα ασθενών πρωτοβάθμιας φροντίδας με γριπώδη συνδρομή ή οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού, η θετικότητα για τη γρίπη αυξήθηκε από 2,8% την 34η εβδομάδα σε 5,8% την 35η εβδομάδα του έτους.
Την ίδια περίοδο, ο SARS-CoV-2 ανέβηκε από 7,7% σε 12%. Ο RSV, αντίθετα, παρέμεινε στο 0%, δείχνοντας ότι η δραστηριότητά του εξακολουθεί να βρίσκεται στα αναμενόμενα μεσοεποχικά επίπεδα.
Άνοδος καταγράφηκε και στα νοσοκομειακά δείγματα ασθενών με σοβαρή οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού: η θετικότητα για τη γρίπη μετακινήθηκε από 1% σε 2,2%, ενώ για τον κορωνοϊό από 2,4% σε 3,7%. Ο RSV αυξήθηκε από 0,2% σε 0,4%, παραμένοντας πάντως σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο.
Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στους άνω των 65 ετών, καθώς οι περισσότερες ανιχνεύσεις αναπνευστικών ιών στη δευτεροβάθμια φροντίδα αφορούν αυτή την ηλικιακή ομάδα. Μαζί με τους ανοσοκατεσταλμένους και τους ασθενείς με χρόνια νοσήματα, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών.
Δεν υπάρχει ακόμη εικόνα μεγάλης έξαρσης. Υπάρχει, όμως, μια ξεκάθαρη μεταβολή στους δείκτες και ένα μήνυμα που δεν μπορεί να αγνοηθεί: η προετοιμασία για τους χειμερινούς ιούς πρέπει να ξεκινήσει εγκαίρως. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν πώς θα εξελιχθεί η δραστηριότητά τους.