Η νέα εικόνα της κυπριακής εκπαίδευσης μέσα από την έκθεση PISA έχει δύο όψεις. Στα Μαθηματικά καταγράφηκε πτώση, όμως στις Φυσικές Επιστήμες και στην Κατανόηση Κειμένου οι επιδόσεις παρέμειναν ουσιαστικά σταθερές.
Και μέσα σε αυτή την πίεση, ένα εύρημα ξεχωρίζει: αυξήθηκε το ποσοστό των μαθητών και μαθητριών που προέρχονται από το χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, αλλά κατάφεραν να πετύχουν επιδόσεις στην ανώτερη κλίμακα της αξιολόγησης.
Οι αριθμοί είναι συγκεκριμένοι και δύσκολα περνούν απαρατήρητοι. Η αύξηση ανέρχεται σε 2,3 ποσοστιαίες μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες, 3,2 μονάδες στα Μαθηματικά και 4,5 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου.
Τα αποτελέσματα της έρευνας, η οποία πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2025, ανακοινώθηκαν την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου από τον ΟΟΣΑ. Η συνολική εικόνα, σύμφωνα με την Υπουργό Παιδείας Αθηνά Μιχαηλίδου, επιβεβαιώνει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται σοβαρές μεταρρυθμίσεις.
Η υπουργός υπογραμμίζει πως η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση στη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση: κατά μέσο όρο, σε όλες τις χώρες της ΕΕ σημειώθηκε μείωση των επιδόσεων σε σύγκριση με το 2022. Η εξέλιξη αυτή, όπως αναφέρει, δείχνει ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα διεθνώς καλούνται να προσαρμοστούν στις δεξιότητες που απαιτεί η σύγχρονη εποχή.
Στην κυπριακή περίπτωση, η πτώση στα Μαθηματικά καταγράφηκε όπως και σε όλες τις χώρες, ενώ οι Φυσικές Επιστήμες και η Κατανόηση Κειμένου διατηρήθηκαν περίπου στα ίδια επίπεδα. Όμως η έκθεση δεν περιορίζεται σε μια απλή σύγκριση βαθμολογιών.
Ένα ακόμη στοιχείο προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον: μειώθηκε συνολικά η διαφορά στις επιδόσεις των μαθητών και των μαθητριών που συνδέεται με το κοινωνικοοικονομικό τους υπόβαθρο, σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Παράλληλα, η επίδραση του κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου στις επιδόσεις στην Κύπρο είναι μικρότερη από την αντίστοιχη στις χώρες της ΕΕ.
Για το Υπουργείο Παιδείας, αυτή η εξέλιξη αποτελεί ένδειξη ότι η κατεύθυνση προς ένα πιο συμπεριληπτικό σχολείο αρχίζει να αποτυπώνεται σε συγκεκριμένους δείκτες. Η έμφαση στην αλλαγή του παιδαγωγικού μοντέλου, στην κριτική σκέψη, στην αξιοποίηση της γνώσης και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των παιδιών βρίσκεται στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης.
Η Αθηνά Μιχαηλίδου δηλώνει ότι τα στοιχεία επιτρέπουν αισιοδοξία, αλλά δεν αφήνουν περιθώριο εφησυχασμού. Οι αλλαγές, όπως επισημαίνει, χρειάζονται χρόνο για να οδηγήσουν σε ουσιαστική βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι έχει επιλέξει να βελτιώσει το δημόσιο σχολείο, επενδύοντας πόρους και επιδιώκοντας καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα για όλα τα παιδιά. Τα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχουν ακόμη πολλά να γίνουν, ενώ ταυτόχρονα, σύμφωνα με την υπουργό, δικαιώνουν τις μεταρρυθμιστικές επιλογές που έχουν γίνει.
Το PISA δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένας διεθνής πίνακας επιδόσεων. Η αξιολόγηση χρησιμοποιείται ως εργαλείο για τον σχεδιασμό των επόμενων παρεμβάσεων, μαζί με τις τοπικές έρευνες και αξιολογήσεις που ήδη πραγματοποιούνται στη Δημοτική και τη Μέση Εκπαίδευση.
Παράλληλα, το Υπουργείο Παιδείας συνεργάζεται στενά με εμπειρογνώμονες του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ. Οι δύο πλευρές έχουν διαμορφώσει ολοκληρωμένο και στοχευμένο σχέδιο δράσης, αξιοποιώντας διεθνή τεχνογνωσία με στόχο τα καλύτερα δυνατά μαθησιακά αποτελέσματα.
Τα στοιχεία θα αναλυθούν περαιτέρω τόσο σε σχέση με την ευρωπαϊκή εικόνα όσο και με τη διαχρονική πορεία της Κύπρου. Το Υπουργείο Παιδείας αναμένεται να παρουσιάσει αναλυτικότερα τα αποτελέσματα εντός Σεπτεμβρίου — και η συζήτηση για το τι πρέπει να αλλάξει στα σχολεία μόλις ανοίγει.