Μια συνάντηση στη Λευκωσία άνοιξε ξανά δύο κρίσιμα μέτωπα για την Κύπρο: την πλήρη ένταξη στη ζώνη Σένγκεν και την προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών για το Κυπριακό. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης έθεσε ξεκάθαρα τις θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ενώ από την ευρωπαϊκή πλευρά διατυπώθηκε μήνυμα ενεργού στήριξης.
Το βασικό ζητούμενο τέθηκε χωρίς περιστροφές. Η Κυπριακή Δημοκρατία δηλώνει έτοιμη για πλήρη ένταξη στη ζώνη Σένγκεν και ζητά να ολοκληρωθεί η διαδικασία, καθώς, σύμφωνα με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαπιστώνει την πλήρη ετοιμότητα της χώρας και εισηγείται την ολοκλήρωση ως προτεραιότητα.
Όμως η ατζέντα της συνάντησης δεν περιορίστηκε στη Σένγκεν. Το Κυπριακό βρέθηκε στο κέντρο των δηλώσεων, με τον Αντόνιο Κόστα να επαναβεβαιώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να συμβάλει θετικά στην επίλυσή του, μεταξύ άλλων μέσω της ενίσχυσης των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας.
«Μια ενωμένη Ευρώπη χρειάζεται μια επανενωμένη Κύπρο», δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εκφράζοντας τη στήριξή του στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για λύση μέσω διαλόγου. Όπως ανέφερε, η ΕΕ στηρίζει ενεργά τη διαδικασία στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση, σύμφωνα με τον κ. Κόστα, μπορεί να περάσει και από τις διμερείς σχέσεις με την Τουρκία. Ο ίδιος ανέφερε ότι μαζί με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει μεταφέρει στον Τούρκο Πρόεδρο την ετοιμότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βοηθήσει και να συμβάλει θετικά στην επίλυση του Κυπριακού.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, από την πλευρά του, έστειλε νέο μήνυμα προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Επανέλαβε την ετοιμότητά του για επανέναρξη των συνομιλιών και ζήτησε τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, στην οποία θα ανακοινωθεί η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν.
Το κρίσιμο, όπως τόνισε, θα φανεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Όλοι μας, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας, της ελληνοκυπριακής πλευράς, της τουρκοκυπριακής πλευράς, όλοι μας θα κριθούμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», ανέφερε, επαναλαμβάνοντας ότι εκεί θα αποδειχθεί αν υπάρχει η αναγκαία πολιτική βούληση.
Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το Κυπριακό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα και η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διαδραματίσει «τον πιο καθοριστικό ρόλο». Υποστήριξε ότι η ΕΕ διαθέτει τα αναγκαία εργαλεία για να οδηγήσει τις πλευρές σε λύση, ενώ το ευρωπαϊκό κεκτημένο μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ζητήματα στα οποία εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες και αποκλίσεις.
Στη συζήτηση βρέθηκε και ο διορισμός του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ραφαέλε Φίτο, ως Ειδικού Εκπροσώπου για την Κύπρο. Ο κ. Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τον αναβαθμισμένο διορισμό σαφή ένδειξη της πρόθεσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εμπλακεί ενεργά στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού.
Παράλληλα, υπενθύμισε την κοινή επιστολή που απέστειλαν το 2025 ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Τη χαρακτήρισε «ιστορική», καθώς, όπως είπε, περιγράφει τόσο το πλαίσιο λύσης όσο και τον συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο μπορεί να συνδράμει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε και στην ανάγκη να παραμείνουν οι Ευρωπαίοι ενωμένοι, ιδιαίτερα σε μια περίοδο «δύσκολων και ταχέως μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών συνθηκών». Ευχαρίστησε τον Νίκο Χριστοδουλίδη για την εποικοδομητική συμβολή της Κύπρου και εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι, με κοινές δεσμεύσεις και ενωμένες δυνάμεις, μπορεί να επιτευχθεί «πραγματική πρόοδος για την Ευρώπη».
Η συνάντηση άγγιξε και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Ο κ. Κόστα χαρακτήρισε καθοριστική την περίοδο που ανοίγει και υπογράμμισε ότι η συμφωνία πρέπει να έχει επιτευχθεί πριν από το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή της Κυπριακής Προεδρίας, η οποία, όπως είπε, παρουσίασε το πρώτο σχέδιο διαπραγματευτικού πλαισίου με συγκεκριμένους αριθμούς. Το σχέδιο αποτέλεσε σημαντική συμβολή στις συζητήσεις μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών τον Ιούνιο.
Οι νέες συνθήκες, σύμφωνα με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, απαιτούν διαφορετική προσέγγιση από εκείνη του 2020, όταν εγκρίθηκε ο σημερινός προϋπολογισμός. Η άμυνα και η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα, η καινοτομία και η στρατηγική ανθεκτικότητα πρέπει να αποτυπωθούν στις προτεραιότητες του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Κόστα αναφέρθηκε στις πυρκαγιές και τις ξηρασίες του φετινού καλοκαιριού, περιλαμβανομένης της Κύπρου. Τα γεγονότα αυτά, όπως σημείωσε, ανέδειξαν την ανάγκη για εργαλεία ταχείας αντίδρασης απέναντι σε απρόβλεπτες προκλήσεις και στις επείγουσες ανάγκες πολιτών και επιχειρήσεων.
Την ίδια ώρα, τόνισε ότι δεν πρέπει να χαθούν οι βασικοί πυλώνες στήριξης των περιφερειών και των πολιτών της ΕΕ, δηλαδή οι πολιτικές συνοχής και γεωργίας. Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, πρόσθεσε, πρέπει να ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες της Ένωσης μέσα στα όρια των διαθέσιμων πόρων.
Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού χρηματοδοτείται από τις εθνικές συνεισφορές των κρατών μελών, οι οποίες, σύμφωνα με τον κ. Κόστα, πρέπει να παραμείνουν σε λογικά επίπεδα. Γι’ αυτό θεωρεί απαραίτητο ένα «ισορροπημένο και φιλόδοξο» πακέτο νέων ιδίων πόρων, δηλαδή νέων πηγών εσόδων για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η γεωστρατηγική θέση της Κύπρου πρόσθεσε ακόμη μεγαλύτερο βάρος στη συζήτηση. Ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι η χώρα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προκλήσεων ασφαλείας που επηρεάζουν την Ευρώπη, από τη θαλάσσια ασφάλεια έως την περιφερειακή σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Οι εξελίξεις στην περιοχή, σημείωσε, επηρεάζουν την ειρήνη και τη σταθερότητα ολόκληρης της Ευρώπης, αλλά και την ενεργειακή της ασφάλεια. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, η ΕΕ πρέπει να παραμείνει ενεργά εμπλεκόμενη στην περιοχή, ενώ ευχαρίστησε τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για τον ενεργό ρόλο της Κύπρου.
Η Μέση Ανατολή αποτέλεσε ξεχωριστό κεφάλαιο των συνομιλιών. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η Κύπρος είναι έτοιμη να στηρίξει τις προσπάθειες ενίσχυσης των σχέσεων της ΕΕ με την ευρύτερη περιοχή και ευχαρίστησε τον Αντόνιο Κόστα για την αντίληψή του σχετικά με τη σημασία της.
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η 2η Σύνοδος Ηγετών ΕΕ-Κόλπου, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 24 Οκτωβρίου στη Σαουδική Αραβία. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε ότι θα συμμετάσχει στη σύνοδο, ενώ ο κ. Κόστα ευχαρίστησε την Κύπρο για τη συμβολή της.
Στο τραπέζι τέθηκαν ακόμη η Ουκρανία, η διεύρυνση, η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η ασφάλεια, καθώς και το μεταναστευτικό. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης υπογράμμισε ότι η Κύπρος έχει πετύχει μείωση των αφίξεων κατά 92% και αύξηση των επιστροφών κατά 180%, μέσα από, όπως είπε, μια συγκεκριμένη και ολιστική πολιτική.
Η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα συνδέθηκε με τη Χάρτα για «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά». Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σημείωσε ότι μετά την υπογραφή της πρέπει να ακολουθήσει η άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων και η περαιτέρω εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κοινή συνέντευξη Τύπου έκλεισε με την επαναβεβαίωση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Κύπρο, την ανάδειξη της ανάγκης για διάλογο στο Κυπριακό και την επιθυμία της Λευκωσίας να προχωρήσει προς την πλήρη ένταξη στη Σένγκεν. Οι επόμενες κινήσεις σε όλα αυτά τα μέτωπα αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.