Μια απάντηση από τις Βρυξέλλες βάζει τέλος στην αβεβαιότητα γύρω από τις αγροτικές ενισχύσεις στα κατεχόμενα. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διαβεβαίωσε προσωπικά τον Κύπριο ευρωβουλευτή Μιχάλη Χατζηπαντέλα ότι καμία πληρωμή από το ταμείο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής δεν έχει γίνει — ούτε γίνεται — προς κτηνοτρόφους στις περιοχές που δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η τοποθέτηση έρχεται την ώρα που ο αφθώδης πυρετός εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία στην Κύπρο και το ζήτημα των διαφορετικών κανόνων εφαρμογής στα κατεχόμενα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Το μήνυμα της Κομισιόν είναι σαφές: για την αντιμετώπιση και την εξάλειψη της νόσου απαιτούνται μέτρα σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υγεία των ζώων σε ολόκληρο το νησί.
Η εξέλιξη αυτή προέκυψε μετά την επιστολή του Μιχάλη Χατζηπαντέλα προς την Πρόεδρο της Κομισιόν. Ο ευρωβουλευτής μετέφερε τις διαμαρτυρίες Ελληνοκυπρίων κτηνοτρόφων, οι οποίοι υποστήριζαν ότι θα ήταν δυσμενής διάκριση να λαμβάνουν τις ίδιες αποζημιώσεις και κτηνοτρόφοι στα κατεχόμενα, χωρίς να εφαρμόζονται εκεί οι ευρωπαϊκές οδηγίες για τη θανάτωση ζώων σε μονάδες που έχουν μολυνθεί από τον ιό.
Και η απάντηση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ήταν κατηγορηματική. Όπως διευκρίνισε, τα κονδύλια της ΚΑΠ για την Κύπρο διαχειρίζεται το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, στη βάση του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ για την περίοδο 2023–2027. Ωστόσο, πληρωμές προς αγρότες στις περιοχές που δεν βρίσκονται υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν πραγματοποιούνται και δεν έχουν πραγματοποιηθεί.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν δήλωσε επίσης ότι γνωρίζει την τρέχουσα έξαρση του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο. Για την εξάλειψή του, όπως σημείωσε, πρέπει να εφαρμοστούν σε ολόκληρο το νησί τα προβλεπόμενα μέτρα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την υγεία των ζώων.
Οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρόσθεσε, βρίσκονται σε στενή επαφή με την Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, προκειμένου να στηρίξουν τις προσπάθειές της για τη διαχείριση της έξαρσης. Παράλληλα, η Κομισιόν χαιρέτισε τη συνεργασία μεταξύ των δύο κυπριακών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας μέσω της Υποεπιτροπής για Κτηνιατρικά Θέματα της δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Υγεία.
Η δέσμευση των Βρυξελλών δεν σταματά εδώ. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τα μέτρα που έχουν στόχο να διασφαλίσουν την εξάλειψη του αφθώδους πυρετού σε ολόκληρη την Κύπρο το συντομότερο δυνατό.
Από την πλευρά του, ο Μιχάλης Χατζηπαντέλας είχε θέσει στην επιστολή του όχι μόνο το πρόβλημα της έξαρσης, αλλά και τις δυσκολίες που προκύπτουν από την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών στα κατεχόμενα. Η θέση του ήταν ότι οι αγρότες στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές, όπως και οι αγρότες στα υπόλοιπα 26 κράτη-μέλη, υποχρεούνται να τηρούν πλήρως τα σχετικά πρωτόκολλα.
Κατά την άποψή του, τα ίδια πρότυπα πρέπει να αποτελούν προϋπόθεση για κάθε στήριξη που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. Ειδικά σε ό,τι αφορά την υγεία και την ευζωία των ζώων, αλλά και την ασφάλεια των τροφίμων, ο ευρωβουλευτής χαρακτήρισε απαράδεκτη οποιαδήποτε πληρωμή χωρίς τήρηση των κανόνων που ισχύουν σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά.
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με την επιστολή του, είναι η δυνατότητα ελέγχου. Όπως επισήμανε, οι αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν μπορούν να παρακολουθούν ή να επιβάλλουν στις συγκεκριμένες περιοχές τα απαιτούμενα μέτρα. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι πληρωμές σε τέτοιες συνθήκες δεν θα πληρούσαν την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις απαιτήσεις της Ενιαίας Αγοράς.
Η ανησυχία του συνδέθηκε άμεσα με τον αφθώδη πυρετό. Ο Χατζηπαντέλας προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση επιζωοτίας στις κατεχόμενες περιοχές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ήταν υποχρεωμένη να λάβει μέτρα για την προστασία της Ενιαίας Αγοράς. Παράλληλα, υπέδειξε ότι η τρέχουσα έξαρση μεταξύ των ζώων στα κατεχόμενα αποτελεί δυνητική απειλή για την ομαλή λειτουργία της.
Στην ίδια επιστολή σημείωσε ότι η αδυναμία εφαρμογής ελέγχων και επιβολής των απαραίτητων μέτρων για την πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες για τους καταναλωτές σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά.
Με την τελική του έκκληση, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει τη θέση της και να διασφαλίσει ότι κάθε μελλοντική χρηματοδότηση θα συνδέεται με την πλήρη εφαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων για την υγεία και την ευζωία των ζώων, καθώς και για την ασφάλεια των τροφίμων.
Το βασικό μήνυμα που προκύπτει πλέον από την επίσημη απάντηση της Κομισιόν είναι ξεκάθαρο: δεν έχει καταβληθεί και δεν καταβάλλεται χρηματοδότηση της ΚΑΠ στις περιοχές που δεν ελέγχονται αποτελεσματικά από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η υπόθεση, με φόντο την έξαρση του αφθώδους πυρετού, παραμένει κρίσιμη για την προστασία των ζώων, τη δημόσια υγεία και την ακεραιότητα της Ενιαίας Αγοράς — και οι επόμενες εξελίξεις εξακολουθούν να παρακολουθούνται στενά.