Μια δήλωση που ανεβάζει κατακόρυφα τον πήχη των προσδοκιών για το Κυπριακό έκανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης. Όπως ανέφερε, αν η απόφαση βρισκόταν αποκλειστικά στα χέρια του ίδιου και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, η λύση θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί ακόμη και μέχρι την ερχόμενη εβδομάδα.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη. «Η απόφαση δεν εξαρτάται μόνο από εμάς», τόνισε ο Πρόεδρος, εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθηση ότι και ο κ. Έρχιουρμαν επιθυμεί πράγματι λύση. Ο κ. Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι μαζί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη μπορούν να «γράψουν ιστορία».
Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στη «Γενί Ντουζέν» και ήταν η πρώτη του Προέδρου σε τουρκοκυπριακό μέσο μετά από τρία χρόνια. Το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο: για τους Ελληνοκύπριους δεν υπάρχει Σχέδιο Β. Η μόνη δυνατή λύση, όπως είπε, είναι η επανένωση της Κύπρου, καθώς το σημερινό στάτους κβο δεν επιτρέπει στη χώρα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της.
Όμως, το επόμενο βήμα δεν θα είναι εύκολο. «Όλοι λένε ότι θέλουν λύση», σημείωσε ο Πρόεδρος, υπογραμμίζοντας πως η πραγματική δοκιμασία θα γίνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Εκεί, προειδοποίησε, θα απαιτηθούν αμοιβαίες υποχωρήσεις, αφού κανένας δεν θα μπορέσει να εξασφαλίσει όλα όσα επιδιώκει.
Και το διακύβευμα είναι κοινό. Αν η Κύπρος δεν επανενωθεί, από το υφιστάμενο στάτους κβο θα χάσουν μόνο οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι, ανέφερε ο κ. Χριστοδουλίδης. «Κανένας άλλος», ήταν το μήνυμα.
Στο τραπέζι βρίσκεται και μια συγκεκριμένη πρόταση για τη μέθοδο των συνομιλιών. Ο Πρόεδρος πρότεινε στον κ. Έρχιουρμαν τη «διασταυρούμενη διαπραγμάτευση»: τα έξι κεφάλαια να εξεταστούν ανά ζεύγη, σε δύο διαφορετικά τραπέζια, όπως είχε γίνει στο Κραν Μοντανά.
Έτσι, το εδαφικό θα μπορούσε να συζητηθεί μαζί με το περιουσιακό, ενώ η διακυβέρνηση θα εξεταζόταν παράλληλα με την ασφάλεια και τις εγγυήσεις. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επικαλέστηκε την εμπειρία του από το Κραν Μοντανά, υποστηρίζοντας ότι αυτή η διαδικασία είχε αποδειχθεί επιτυχημένη.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημείο των προτάσεων του Τουρκοκύπριου ηγέτη στο οποίο ο Πρόεδρος διαφωνεί: οι προαποφασισμένες κυρώσεις, σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία των συνομιλιών.
Παράλληλα, ο κ. Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να οδηγήσει σε δημοψήφισμα ένα σχέδιο με το οποίο ο ίδιος δεν συμφωνεί. Όπως είπε, θα υποβάλει στον λαό μόνο ένα σχέδιο που θα στηρίζει και θα αναλάβει εκστρατεία υπέρ του. Διαφορετικά, δεν θα το θέσει σε ψηφοφορία.
Στο επίκεντρο παραμένουν και οι συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μέχρι την τελευταία ημέρα στο Κραν Μοντανά. Ο Πρόεδρος ανέφερε ότι ο Γενικός Γραμματέας μίλησε ξεκάθαρα κατά την παρουσία του στην Κύπρο: τα ζητήματα ουσίας και το περιεχόμενο της λύσης πρέπει να συζητηθούν λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις συγκλίσεις.
Από τη δική του πλευρά, ο Νίκος Χριστοδουλίδης θεωρεί ότι αυτή τη στιγμή το βασικό ζήτημα που εκκρεμεί είναι τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, καταρτίζει ήδη τον σχετικό κατάλογο.
Η προειδοποίηση του Προέδρου ήταν αυστηρή: αν οι συγκλίσεις του Κραν Μοντανά μείνουν εκτός, η διαδικασία θα έχει κάνει σημαντικό βήμα προς τα πίσω. Όπως εξήγησε, οι συγκλίσεις επιτεύχθηκαν από όλα τα μέρη κατά τη διάρκεια του Κραν Μοντανά, με βάση το πλαίσιο Γκουτέρες.
Το βλέμμα στρέφεται πλέον και στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, στα τέλη Σεπτεμβρίου. Ο Πρόεδρος εκτίμησε ότι αν υπάρξει πρόοδος μέχρι τότε στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, θα ανοίξει ο δρόμος για τη μορφή 5+1.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι η πρόοδος στα ΜΟΕ δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη διεξαγωγή διευρυμένης συνάντησης. Αντίθετα, όπως ανέφερε, τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης θα υλοποιηθούν πολύ πιο εύκολα όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Για τα οδοφράγματα, σημείωσε ότι ο Γενικός Γραμματέας αναζητεί «μια λογική συμφωνία» στο ζήτημα των σημείων διέλευσης.
Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η Άγκυρα. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι η Τουρκία θα συμβάλει στη λύση του Κυπριακού όταν κρίνει πως τα οφέλη μιας συμφωνίας θα είναι μεγαλύτερα από εκείνα που αποκομίζει σήμερα από το στάτους κβο.
Για τον λόγο αυτό, όπως εξήγησε, εργάζεται σε δύο παράλληλες διαδικασίες: την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και την πρόοδο στις σχέσεις Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να αλλάξει και ότι η Κυπριακή Δημοκρατία επιθυμεί καλές σχέσεις με την Τουρκία, όπως και με όλους τους γείτονές της.
Ο Πρόεδρος διαβεβαίωσε ακόμη ότι οι περιφερειακές συμμαχίες της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν δημιουργήθηκαν εναντίον της Τουρκίας ή των Τουρκοκυπρίων. Απέκλεισε, όμως, κατηγορηματικά τη λύση δύο κρατών.
Όπως είπε, στηρίζει τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μόνο όταν ενισχύουν την προσπάθεια για λύση στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Δεν αποδέχεται μέτρα που, κατά την άποψή του, θα normalποιούσαν το σημερινό στάτους κβο ή θα ενίσχυαν την αντίληψη ότι οι δύο πλευρές πρέπει απλώς να ζήσουν ως «δύο καλοί γείτονες πλάι-πλάι».
Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, μια τέτοια πορεία θα ισοδυναμούσε με λύση δύο κρατών — κάτι που, όπως δήλωσε, δεν πρόκειται «ποτέ μα ποτέ» να αποδεχθεί. Τη χαρακτήρισε συμφορά για τους Ελληνοκύπριους και εξέφρασε την άποψη ότι θα ήταν συμφορά και για τους Τουρκοκύπριους.
Το μήνυμά του προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα ήταν διαφορετικό, αλλά εξίσου σαφές: «Το μέλλον μας είναι κοινό». Ο Πρόεδρος μίλησε για μια ενωμένη Κύπρο, κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτιμώντας ότι η ΕΕ μπορεί να αντιμετωπίσει και να ξεπεράσει τόσο τις ανησυχίες των Ελληνοκυπρίων όσο και εκείνες των Τουρκοκυπρίων.
Απαντώντας στο ερώτημα ποιος θα εγγυηθεί την εφαρμογή της λύσης, έδωσε καθοριστικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως ανέφερε, η ΕΕ αποτελεί την ισχυρότερη εγγύηση για τις ανησυχίες των Τουρκοκυπρίων.
Στο τέλος της συνέντευξης, ο Πρόεδρος έστειλε και μήνυμα συμπαράστασης στην τουρκοκυπριακή κοινότητα για το ναυάγιο στην Κερύνεια. Οι δηλώσεις του ανοίγουν έναν νέο κύκλο συζήτησης — και το επόμενο κρίσιμο τεστ θα δοθεί στις κινήσεις που θα ακολουθήσουν μέχρι τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στα τέλη Σεπτεμβρίου.